Hans en Martha Matser over de restauratie van hun Martje

Hans had weer eens wat. Drie jaar geleden zei hij dat hij een grote ontdekking had gedaan. Hij had naar zijn zeggen een prachtige zeilboot gezien en die kon hij kopen voor 400 gulden. Ik hield m’n hart vast, want volgens mij kon het voor dat geld niets wezen.

Ik ging mee kijken en zag een schroothoop, maar Hans was zo enthousiast, dat ik het naar mijn idee niet kon maken om te zeggen dat ik het een beetje duur hout vond voor de open haard.

Dus doe maar zei ik (dit had ik dus nooit moeten zeggen) want toen begon het pas. Er moest vervoer komen, een werf en geld, heel veel geld. Maar dat wist ik toen nog niet.

We gingen verhuizen van Zutphen naar Arnhem en daar kon de boot (Hans zegt trouwens schip) de tuin in om de kosten te dekken, zei Hans. Dus dat betekende schuren, zagen, boren, schaven, verven, enz. enz. enz.

Lekker dicht bij huis, kon ik af en toe ook eens even wat vasthouden. Dus de tuin werd een scheepswerf. Weg terras, weg zonnebaden, maar het was maar voor één jaar, zei Hans. Dat geloofde ik graag, maar nu zijn we drie jaar verder en ik zit nog steeds niet in de tuin.

Martha Matser

Zo, Martha heeft haar zegje gedaan, maar nu ben ik aan de beurt. Ik begon met het schip eerst alles eraf te slopen, toen heb ik met een grote schroevendraaier overal gekeken wat er rot was. Alles wat rot was markeerde ik onder een nummer, dus spant 1; verrot 1, spant 2; verrot 2, enz. enz. Zodat ik voor mezelf een verrot restauratieplan had. Het lijkt niet veel, maar ik geef het je te doen.

Tijdens het slopen van het dak, bleek dat er onder de verrotte triplexlaag die erop gespijkerd zat een mahonie met grenen lattendek zat. Ik die nagekeken en het bleek op enkele plaatsen verrot te zijn. Die delen vervangen zodat de kleur zo ongeveer in de richting kwam en alles weer passend was. Toen ben ik aan het dakje begonnen, er bleek nog canvas op te zitten, wat ik er nog makkelijk af kon krijgen.

Ik heb Martha op een maandagochtend naar Nijmegen gestuurd om daar op de markt canvas te kopen, want zij heeft daar wel goed kijk op en kon ik ondertussen het dakje opschuren en plamuren met constructielijm (de overschilderbare witte versie). Ik heb het canvas nat opgespannen, laten drogen zodat het mooi strak kwam te zitten en toen zes lagen verf in de bloedhitte aangebracht, zodat het goed kon verzadigen. Dat gaf achteraf een heel mooi strak resultaat.

De kuip. De banken helemaal los gehaald, de rotte vlonders eruit gehaald en hier en daar het beslag er vanaf gehaald. Deurtjes en schuifluik deeltje voor deeltje uit elkaar gehaald waar dit nodig was. Dezelfde deeltjes nagemaakt en weer goed in elkaar gelijmd, geschuurd en gelakt zodat het weer jaren mee kan.

Het probleem was dat dit schip naar mijn inziens een tijd onder water heeft gelegen aan één kant, waardoor alle lijmnaden waren losgeraakt, zodat ik de kastjes en banken e.d. overnieuw in elkaar moest zetten. Zo ook de hoekijzers van de constructie bij de spanten heb moeten vervangen, want die waren totaal doorgeroest, waarbij ik aan de buitenkant roestige schroeven tegen kwam, die ik er bij nader inzien maar allemaal heb uitgehaald en heb vervangen door RVS-schroeven.

Toen ik aan de buitenkant begon met de mahonie zijant van het gangboord, gaf een oud mannetje mij de tip na het schuren er oxaalzuur over aan te brengen. Het resultaat was de volgende dag verbluffend, alsof het de vorige dag nieuw aangebracht was. Geen weerplekjes meer, geen strepen, gewoon nieuw hout leek het wel. Oxaalzuur is trouwens een poeder die je nog kan kopen bij een ouderwetse apotheek. Dit poeder vermeng je 1:10 met lauw water.

De randen om het schip heb ik helemaal vernieuwd. Nieuwe spuigaten erin gemaakt, netjes geschroefd, uitgeboord, deuvel erop van eiken. Voor het contrast vind ik dit wel mooi staan bij mahonie.

Vervolgens heb ik me gestort op het beslag, opdat alles weer lakvrij zou worden. De vorige eigenaar kon kennelijk niet zo goed langs de randjes lakken. Hierbij heb ik gebruik gemaakt van een emmertje soda met warm water en het beslag daarin een paar uur heb laten weken, zodat je de oude laklagen er zo af kon krabben met de nagels of een stukje hout zodat ik het beslag niet beschadigde. En dat werkte prima. Het opnieuw laten verchromen vind ik trouwens meer iets voor autofanaten.

Omdat ik, wanneer ik lig te slapen in het schip geen engtevrees wil krijgen, heb ik besloten er glas-in-lood raampjes in te zetten. Hiermee wordt het binnen allemaal wat lichter. Vlonders van voor naar achteren tot op heden bijna allemaal vernieuwd. De mast ik ook bijna klaar, de zeilen heb ik ergens op de kop kunnen tikken. Dus ik ga met goede moed weer verder dit jaar.

Wordt vervolgd.

Hans Matser